Skip to content

Odkrywając Polskę Wschodnią. Kruszyniany

26 lutego 2015

Bohoniki i Kruszyniany. To miejscowości nieodłącznie ze sobą powiązane, ponieważ znajdują się w nich jedyne dwa zabytkowe meczety w Polsce. Chcieliśmy zobaczyć je oba. Pierwsze na trasie znalazły się Kruszyniany. To tutaj znajduje się starszy z dwóch meczetów.
Obawiałam się, że uda się zobaczyć meczet tylko z zewnątrz. Sugerowałam się tym, że na naszej trasie praktycznie wszystkie cerkwie (z wyjątkiem tej na Grabarce) były zamknięte. Ale jednak nie – mile zaskoczył nas fakt, że meczet można zwiedzić, bez żadnego problemu. Meczet w miesiącach letnich ma stałe godziny zwiedzania, od 9.00 do 19.00, a opłata za wejście jest niewygórowana. Na miejscu przewodnik – opiekun meczetu objaśnia wszystkie elementy  świątyni, służy ciekawym wyjaśnieniem tradycji mniejszości tatarskiej  w Polsce, opowiada o historii wsi, a także o jej współczesności. Wszystkie informacje o zwiedzaniu można znaleźć tutaj.
Wieś Kruszyniany  została nadana w XVII wieku przez króla Jana III Sobieskiego Tatarom, którzy wzięli udział w wojnie z Turkami stając po stronie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Społeczność tatarska po osiedleniu się zbudowała meczet, który po raz pierwszy wspomniany jest już w dokumentach z 1717. Obecny został zbudowany prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII wieku lub w pierwszej połowie XIX wieku (dokładna data budowy nie jest znana), na miejscu dawniejszego meczetu. Budynek swoim wyglądem przypomina raczej cerkiew niż meczety jakie znamy spoza granic Polski, a to dlatego, że zbudowała go miejscowa ludność w sposób, w jaki potrafiła. Nawiązuje więc do okolicznych kościołów z dwiema wieżami, nie posiada minaretu.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAMeczet w Kruszynianach od strony wejścia dla kobiet. Meczet ma dwie części: dla kobiet i dla mężczyzn, i każda z nich posiada osobne wejście. Wejście dla mężczyzn znajduje się z boku budynku. Meczet zbudowany jest na planie prostokąta o wymiarach 10x13m. Z zewnątrz i pokryty jest drewnianą boazerią pomalowaną na ciemnozielony kolor, ponieważ zieleń to kolor islamu).

OLYMPUS DIGITAL CAMERAJedna z wież. Od strony północnej budynek zdobią dwie wieże pokryte, podobnie jak całość budynku, drewnem. Na kalenicy dachu stoi trzecia, nieco mniejsza od pozostałych, wieżyczka bez okien. Przesunięta jest nieco w kierunku mihrabu, czyli niszy wskazującej kierunek Mekki. Dachy obu wież i wieżyczki mają kształt hełmu zwieńczonego półksiężycem na szczycie. Dach głównej części budynku pokryty jest gontem.

Wnętrze meczetu podzielone jest na dwie części: dla kobiet i mężczyzn. Wejście dla kobiet umiejscowione jest na głównej osi budynku, a to dla mężczyzn – w bocznej ścianie. Pomieszczenie dla kobiet jest znacznie mniejsze i oddziela je od części męskiej drewniane przepierzenie, w którym na wysokości około 1 m wykonano podłużną szparę, zasłoniętą białą firanką. Dwa pomieszczenia, jak wyjaśnił przewodnik, mają na celu to, aby wierni nie rozpraszali się na modlitwie.
Właściwa modlitwa ma miejsce w części męskiej. Wierni stoją w rzędach z twarzami skierowanymi w stronę Mekki (na południe od Kruszynian). Stronę tę wskazuje mihrab – nisza w ścianie. Na prawo od niszy znajduje się minbar, czyli rodzaj kazalnicy, z którego imam wygłasza kazanie. Modlitwy odbywają się w języku arabskim. Wyznawcy islamu bardzo często uczą się tego języka od dzieciństwa.
Wnętrze udekorowane jest dywanami, a ściany muhirami – kaligraficznym zapisem cytatów z Koranu. Inne ozdoby w meczetach są niedozwolone, ponieważ islam zakazuje wieszania w nich wizerunków ludzi czy zwierząt.

Dziś Kruszyniany zamieszkuje niewielka liczba Tatarów, ponieważ wielu wyemigrowało za pracą, m. in. do Białegostoku.

W miejscowości małżeństwa mieszane, pomiędzy wyznawcami islamu i wyznań chrześcijańskich są normą, choć teoretycznie towarzyszą temu spore przeszkody, m. in. każde z małżonków musi się zobowiązać, że wychowa dzieci we własnej wierze, co naturalnie jest niemożliwe. Jak wyjaśnił opiekun meczetu, w małżeństwach mieszanych małżonkowie najczęściej pozostają przy własnym wyznaniu, a dzieci wychowują tak, jak się umówią.

Z opowieści przewodnika dowiedzieliśmy się także o zwyczajach tutejszych wyznawców islamu. Bardzo ciekawe zwyczaje wiążą się m. in. z nadaniem dziecku imienia. Dziecko kładzie się na ławie przykrytej skórą, dziecku szepcze się do ucha jego imię (np. Fatima), i mówi się „Zapamiętaj swoje imię Fatimo, ponieważ ty imieniem wezwie cię Allah”.

Zmarłych chowa się najczęściej do wieczora tego dnia, w którym zmarli, aby nie przysparzać rodzinie smutku. Zmarły obmywany jest i ubierany – mężczyzna przez mężczyzn, kobieta przez kobiety. Potem chowany jest, koniecznie na cmentarzu muzułmańskim, czyli mizarze. Jeżeli taka osoba umrze w miejscu, w którym nie ma mizaru, trzeba ją bardzo szybko przetransportować np. do Bohonik, aby pochówek odbył się jeszcze tego samego dnia. W pogrzebie nie uczestniczą kobiety, ponieważ uważa się, że skoro dają życie, nie powinno ich być przy obrzędzie związanym ze śmiercią.

SAMSUNGWnętrze meczetu. Zdając sobie sprawę z kiepskiej jakości zdjęcia, polecam panoramę na stronie kruszyniany.com.pl, gdzie obejrzeć można szczegółowo całe wnętrze.
Fot. Paweł Niewiadomski.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAKamień informujący o statusie meczetu w Kruszynianach jako o pomniku historii. Meczet ten 22 października 2012 roku zarządzeniem Prezydenta RP został, wraz z meczetem w Bohonikach, uznany za pomnik historii „Bohoniki i Kruszyniany – meczety i mizary”. Pomnik historii to jedna z czterech form ochrony zabytków w Polsce określonych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przyznawany jest zabytkom nieruchomym o szczególnej wartości historycznej, naukowej i artystycznej, utrwalonym w powszechnej świadomości i mającym duże znaczenie dla dziedzictwa kulturalnego Polski.

Polecam:

Kruszyniany: historia i tradycja – strona dotycząca Kruszynian, zawiera m. in. historię wsi, przepiękną panoramę 360 stopni otoczenia meczetu oraz jego wnętrza, galerię zdjęć, informacje dotyczące zwiedzania meczetu.

Magdalena

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: