Skip to content

Giszowiec

22 grudnia 2012

Kolejny śląski unikat. Jedno z niewielu na terenie Polski tzw. „miast -ogrodów”. To od niego wzięła swoją nazwę akcja promująca Katowice jako Europejską Stolicę Kultury 2016.

Dzielnica Giszowiec została wybudowana w latach 1907-1910 dla górników zatrudnionych w kopalni „Giesche” (obecnie „Wieczorek”). Właścicielem kopalni była wtedy niemiecka spółka „Georg von Giesches Erben” (Spadkobiercy Gieschego). Ówczesny dyrektor, Anthon Uthemann, podjął decyzję o budowie dzielnicy mieszkaniowej dla rodzin swoich pracowników. Zlecił wykonanie osiedla architektom Jerzemu i Emilowi Zillamanom spod Berlina. Zaprojektowali oni dzielnicę mieszkaniową, wzorując się na idei „miasta ogrodu”, której twórcą był znany angielski urbanista Sir Ebenezer Howard, żyjący w latach 1850-1928. Koncepcja „miasta-ogrodu” polegała na tworzeniu osiedli oddalonych od centrów miast, charakteryzujących się niską, luźną zabudową, a przede wszystkim znacznym udziałem terenów zielonych w ogólnej powierzchni założenia urbanistycznego. Pojawiła się w odpowiedzi na problem przeludnienia miast.

W roku 1964 wydobycie węgla w rozpoczęła nowa kopalnia „Staszic”, którą zlokalizowano w pobliżu osiedla Giszowiec. Aby zapewnić mieszkania dla coraz większej liczby górników, w 1969 roku zapadła decyzja o wyburzeniu zabytkowego Giszowca i postawieniu na jego miejscu nowego osiedla Staszica, złożonego z 10-piętrowych wieżowców. Wyburzenia przerwano po decyzjach konserwatora zabytków z lat 1978 i 1987 o wpisaniu układu urbanistyczno-przestrzennego Giszowca do rejestru zabytków województwa katowickiego. Niestety uchroniono przed zniszczeniem jedynie jedną trzecią pierwotnej ilości domów.

O tym trudnym czasie opowiada film Kazimierza Kutza pt. „Paciorki jednego różańca”. Co ciekawe – główne role zagrali w nim amatorzy, którzy – co więcej – zdobyli za swoją grę aktorską nagrody filmowe.

O osiedlu powstała także m. in. książka „Czarny ogród” autorstwa Małgorzaty Szejnert.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAJeden z domów na Giszowcu. Zdjęcie wykonano 22 sierpnia 2010 r.

OLYMPUS DIGITAL CAMERABudynek przedszkola na Giszowcu, niegdyś nadleśnictwa. Ten największy budynek starego osiedla zajmował nadleśniczy, który był równocześnie zarządcą kolonii.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA„Szkoła marzeń” w Katowicach-Giszowcu. Ten nowy budynek Szkoły Podstawowej nr 51 im. Fryderyka Chopina otwarto w 1993 roku. Projekt wykonano w stylu zabudowy historycznego Giszowca. Wśród mieszkańców zyskała ona przydomek „szkoły marzeń”.

Na podstawie:

Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice: przewodnik po dzielnicach Katowic: na trasie Balkan Ekspresu. [red. Leszek Jabłoński; aut. tekstów Leszek Jabłoński, Maria Kaźmierczak; tł. Leszek Jabłoński, Krzysztof Chmielarz]. Katowice: „Crux”, [2002]

Polecam:

Giszowiec – osiedle-ogród – najlepsza w sieci strona dotycząca Giszowca, zawiera mnóstwo informacji o tym unikatowym miejscu.

Magdalena

Reklamy

From → Katowice

3 komentarze
  1. hanys permalink

    Czy naprawdę „architekt spod Berlina” miał na imię „Jerzy”? 😉

  2. Tak podaje bardzo wiele źródeł (m. in. książka „Nikiszowiec, Giszowiec, Szopienice: na trasie Balkan Ekspresu: przewodnik po dzielnicach Katowic”, choć tłumaczenie imion rzeczywiście nie jest celowe…
    Georg i Emil Zillmanowie 🙂

Trackbacks & Pingbacks

  1. Nostalgia za tamtymi dzielnicami | Odkrywając Śląsk

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: