Skip to content

Wigilia i Dzieciątko

24 grudnia 2010

W ubiegłą niedzielę usłyszałam przypadkiem fragment mowy pana Marka Szołtyska, który odwiedził Bazylikę w Panewnikach, i na tutejszym jarmarku adwentowym opowiadał o śląskich zwyczajach wigilijnych.

Co zatem Ślązacy jedzą w Wigilię. Kapustę z grochem lub/i grzybami oraz makówki. Makówki to bułki z makiem, moczone w mleku (ewentualnie w wodzie), z dodatkiem bakalii lub suszonych owoców. A także rybę. Zamożniejsi Ślązacy dawniej jedli karpie, sumy, sandacze i szczupaki, mniej zamożni – karasie lub inne małe ryby. Śląskie słowo na karpia to „kapr”, w liczbie mnogiej „kapry”. Około 1800 roku do powyższych dołączyły ziemniaki (czyli kartofle, ale to słowo mi się nie podoba, i już chyba nigdy nie spodoba). Inne wigilijne potrawy to moczka i siemieniotka.

Tradycyjnie na Śląsku piecze się też pierniki. Od XV wieku słynnym ośrodkiem śląskiego piekarnictwa był Racibórz. Tradycja nakazywała zarobić ciasto na pierniki pomiędzy Andrzejkami a Barbórką, a najpóźniej 5 grudnia. Potem ciasto musiało dojrzeć w boncloku (glinianym garnku). Gdy dojrzało, kilka dni przed Wigilią pieczono pierniki na blachach w kuchennych piecach.

Inną Śląską tradycją jest przynoszenie prezentów pod choinkę. Przynosi je Dzieciątko.

Wczoraj powędrowałam do księgarni, aby kupić książkę p. Szołtyska, pt. „Rok Śląski”. Ku mojemu miłemu zaskoczeniu, w księgarni Matras na ulicy Stawowej w Katowiach znalazłam cały regał poświęcony tematyce Śląska. Skoro zdecydowałam się odkrywać Śląsk, na pewno będę bywać tam częściej.

W tejże książce tak czytamy o tradycji prezentów pod choinką:

„Jak najbardziej charakterystycznym elementem śląskiej tradycji jest oczekiwanie na prezenty od Dzieciątka. Po zmroku, podczas gdy domownicy modlą się, dzielą opłatkiem, a potem jedzą wigilijną wieczerzę, to gdzieś do pokoju obok przychodzi po cichutku Dzieciątko. Ten właśnie nowonarodzony w Betlejem Jezusek przynosi wtedy prezenty, które można zabrać i odpakować dopiero po zakończonej wieczerzy. A skąd Dzieciątko przynosi prezenty? Z Nieba! Natomiast kiedy dzieci spotkają się po świętach w szkole, w kościele lub podczas zabawy na śniegu, to zawsze pytają się nawzajem: Coś dostał na Dzieciątko?

Ta piękna Dzieciątkowa tradycja była kiedyś bardzo popularna również w Czechach, gdzie mówiło się o Jezusku przynoszącym prezenty. Dziś natomiast została tam już prawie zapomniana. Można oczywiście przypuszczać, że tradycja śląskiego Dzieciątka to skutek przebywania Śląska w granicach Czech i w ogóle w obszarze promieniowania bogatej dawnej kultury czeskiej? Ale nie można też kategorycznie wykluczyć, że to Czesi przejęli Dzieciątko od Ślązoków. Faktem niezbitym jest natomiast, że w tych częściach Śląska, gdzie żyją katolicy i gdzie mówi się po śląsku – we Wilijo przychodzi Dzieciątko. Trochę inaczej wygląda to na tych terenach śląskich, gdzie jest znaczący wpływ wyznania ewangelickiego, przykładowo na Śląsku Cieszyńskim, gdzie zamiast Dzieciątka częściej spotyka się Aniołka przynoszącego prezenty.”

Ślązokom wszystkim znany, poza Śląskiem może mniej – Marek Szołtysek – to pisarz, który pisze po polsku i śląsku. Jest autorem 20 książek i ok. 1000 felietonów prasowych i radiowych. Jego felietony można poczytać m. in. w katowickim dodatku „Polski Dziennika Zachodniego”.

Teraz oczekujemy na wieczerzę i Święta.

Wszystkim moim kochanym Czytelnikom życzę aby ten czas był dla Was spokojny i radosny. Abyście spędzili go z ludźmi których kochacie. Życzę Wam wszelkiej pomyślności w Nowym Roku, który już niedługo nadejdzie.

Napiszcie, co dostaliście na Dzieciątko!

Zdjęcie pochodzi z serwisy flickr, użytkownik – raphic.

Magdalena

Reklamy

From → Różne

Dodaj komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: